Column – Wat zullen de buren wel niet denken?

De beslissing om te stoppen is al een hele tijd geleden genomen. Rationeel gezien was het de beste keuze. Geen bedrijfsopvolging. Mestafzetkosten die de pan uitrijzen. Fluctuerende melkprijzen. Een waterwingebied om de hoek. Politieke onrust. Een versleten rug. En een bedrijf dat al jaren financieel slecht draait.

De stoppersregeling kwam precies op tijd: stoppen, zonder een al te grote restschuld.

Dus zo geschiedde het. De handtekening werd gezet. De stappen werden doorlopen. Rationeel was het allemaal goed bij te houden, maar emotioneel wringt het bij elke stap.

Want wat als datgene wat je het allerliefst deed – elke dag tussen de koeien – stopt? Wat als datgene wat je van je vader hebt overgenomen en zelf hebt opgebouwd, steen voor steen wordt afgebroken?

Dan kun je rationeel alles nog zo goed beredeneren, maar je gevoel loopt niet altijd mee.

En dan valt ook het ritme weg. Met het stoppen van het melken, het houden van de koeien, moet er gezocht worden naar een compleet andere dag invulling. De ene week gaat dat beter dan de andere. Nu het bedrijf gesloopt wordt, is er weer wat meer omhanden: helpen met demonteren en puinruimen. Letterlijk puinruimen van hoe zijn onderneming tot stilstand is gekomen.

Wanneer ik hem vraag wat hij kan doen om zijn hoofd leeg te maken, noemt hij ook wandelen. Maar dan volgt het: ‘Wat zullen de buren wel niet denken? Dat ik niets beters te doen heb?’

Hij breekt bijna wanneer hij het uitspreekt.

In het volgende gesprek ziet hij er iets opgeruimder uit. Het bedrijf is weer een stap verder; de stal is bijna weg. Als ik vraag hoe het met hem gaat, vertelt hij uitgebreid welke stappen hij met het bedrijf heeft gezet. Ik scherp mijn vraag aan.

‘Maar hoe gaat het met jou?’

‘Het gaat,’ zegt hij. En dan, met zichtbare trots: ‘Ik heb vanmorgen tien kilometer gewandeld.’

Aan mijn opgetrokken wenkbrauwen ziet hij mijn vraag al. ‘Ja, ik heb lang gedacht aan wat de buren ervan zouden vinden,’ zegt hij. ‘Maar daar kan ik niet zoveel mee.’

Hij komt er wel. Stap voor stap.