Column – Nu voorbereiden. Straks versnellen.

Wie vandaag investeert in mestvergisting weet dat het geen eenvoudige stap is. Het vraagt lef, geld en een lange adem. Technische aanpassingen in de stal om dagverse mest direct naar de vergister te brengen leveren meer gasopbrengst per kuub op en voorkomen dat methaan al in de mestput verloren gaat. Maar ze vragen ook om verbouwing, financiering en het nemen van risico’s.

Ik zie regelmatig hoeveel inzet en doorzettingsvermogen daarvoor nodig is. Ondernemers doen dit niet omdat het makkelijk is, maar omdat ze vooruit willen. Omdat ze hun bedrijf toekomstbestendig willen maken.

En precies daar wringt het. De werkelijkheid is weerbarstig. De uitstoot van ammoniak, een belangrijke bron van stikstofdepositie op natuurgebieden, moet de komende jaren fors omlaag om natuurdoelen voor Natura 2000-gebieden te halen. Tegelijk staat de vergunningverlening onder druk. Provincie Overijssel (GS) heeft onlangs besloten om tot 1 februari 2027 de vergunningverlening voor Natura 2000-activiteiten op te schorten en ook de subsidieregeling voor kleine mestvergisters ligt stil.

Voor initiatiefnemers betekent dat onzekerheid. Soms zelfs uitstel. Terwijl de opgave niet kleiner wordt. De vraag is dan: wachten we tot er weer ruimte ontstaat, of gebruiken we deze periode om het beter te organiseren?

In Twente kiezen we bewust voor dat laatste. Als projectleider biogas/groengas binnen de RES Twente zie ik het als mijn verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat we niet pas in actie komen als juridisch en beleidsmatig weer ruimte ontstaat, maar nu te zorgen dat de randvoorwaarden kloppen.

Een belangrijk onderdeel daarvan is het harmoniseren van beleidsregels en het uniformeren van vergunningverlening binnen de Twentse gemeenten. We starten daarvoor met een werkgroep waarin ruimtelijke ordening, vergunningverleners en beleidsadviseurs samen optrekken. De kernvraag is simpel: hoe maken we het voor de agrariër eenvoudiger en sneller, zonder in te leveren op juridische kwaliteit?

Het uitgangspunt is dat initiatiefnemers minder doorlooptijd, minder onderzoekslasten en minder proceskosten hebben. Minder verschillen tussen gemeenten, meer duidelijkheid aan de voorkant over wat kan en onder welke voorwaarden. Door die duidelijkheid te creëren, ontstaat een kader waarbinnen erfvergisters, hubs en lokale centrale buurtvergisters sneller ontwikkeld kunnen worden.

Daarnaast versterken we de samenwerking in de keten. Een mestvergister draait niet op goede wil alleen. Je hebt zekerheid nodig over meststromen, over opwerking naar groengas, over netaansluiting en afzet. Door die schakels nu beter te verbinden, voorkomen we straks onnodige vertraging. Samen met Provincie Overijssel en RES West-Overijssel zorgen we dat we regionaal dezelfde richting op bewegen.

Inhoudelijk sluiten we aan bij de beweging richting doelsturing: sturen op resultaat in plaats van alleen op maatregelen. Als we minder stikstof, minder methaan en minder broeikasgassen willen, vraagt dat om ruimte voor ondernemers om zelf te bepalen hoe zij die reductie realiseren. Mestvergisting kan daarin een belangrijke rol spelen, maar is geen doel op zich. Het is een middel om meerdere doelen tegelijk te bereiken: emissiereductie, duurzame energie en een sterker verdienmodel.

Voor mij persoonlijk zit daar ook de kracht van deze opdracht. Ik werk graag op het snijvlak van beleid en praktijk. Juist daar waar ondernemers, overheid en regelgeving elkaar ontmoeten, ligt voor mij de uitdaging om samen oplossingen te organiseren die wél werken. Dat past ook bij de manier waarop wij bij Eeckhof BV werken: samen bouwen aan een vitaal buitengebied. Niet afwachten, maar vooruitdenken en perspectief organiseren.

Twente heeft de schaal, de agrarische basis en de samenwerkingscultuur om hierin voorop te lopen. De tijdelijke opschorting van vergunningverlening en subsidies is een realiteit waar we niet omheen kunnen. Maar het betekent niet dat we achteroverleunen. Integendeel. We zorgen dat de basis op orde komt. We bereiden voor. We verbinden partijen. We maken afspraken. We zorgen dat de randvoorwaarden kloppen.

Zodat wanneer er weer duidelijkheid en ruimte ontstaat, we in Twente niet aarzelend hoeven te starten, maar, om in energietermen te blijven, vol gas vooruit kunnen met biogas en groengas. En dat is precies waar we in Coalitie Biogas/Groengas Twente aan willen werken: van onzekerheid naar richting, van versnippering naar samenhang, van vertraging naar versnelling. Voor een stevige, toekomstbestendige rol van biogas en groengas in onze regio, als onderdeel van een sterk en innovatief Twents platteland.

Want wie toekomstperspectief wil bieden, moet niet alleen sturen op beperking, maar juist ook op ontwikkeling.

Auteur: Marloes Nijland-ten Dam – Projectleider biogas/groengas RES Twente